Mediacja cywilna krok po kroku — od wniosku do ugody
Jak wygląda sesja mediacyjna, kto płaci mediatora, ile to trwa i co się dzieje z ugodą podpisaną przy stole.
Mediacja to dobrowolny, poufny sposób rozwiązania sporu z pomocą neutralnej osoby — mediatora. Zamiast sędziego wyrokującego wygrana/przegrana, strony same projektują rozwiązanie. Procedura jest prosta, a jej znajomość skraca drogę do ugody.
Krok 1. Zgoda na mediację
Mediacja może być pozasądowa (umowa stron, wniosek do mediatora) lub sądowa (wniosek do sądu o skierowanie do mediacji — opłata 20 zł; sąd może też skierować sprawę z urzędu). Wystarczy zgoda drugiej strony — ale pierwsze trzeba zaproponować. Wysłanie wniosku o skierowanie na mediację przerywa bieg przedawnienia (jak pozew).
Krok 2. Wybór mediatora
Mediator stały (wpisany na listę stałych mediatorów prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego) albo niestały. Kryteria: specjalizacja (rodzinna, gospodarcza, budowlana), doświadczenie, lokalizacja, opłaty. Wykazy — u prezesów sądów i w portalach (jak nasza lista mediatorów).
Krok 3. Sesje mediacyjne
Zwykle 1–3 spotkania po 2–3 godziny. Przebieg: wprowadzenie mediatora i zasad (poufność, równe prawo głosu), przedstawienie stanowisk, sesje oddzielne (caucuses) w razie potrzeby, poszukiwanie rozwiązań, redakcja ugody. Mediator nie orzeka ani nie doradza treści — prowadzi proces.
Krok 4. Ugoda i jej siła
Ugoda zawarta przed mediatorem po skierowaniu przez sąd, zatwierdzona przez sąd, podlega wykonaniu w drodze egzekucji — jak wyrok. Ugoda pozasądowa (bez skierowania sądowego) działa jak zwykła umowa: żeby uzyskać klauzulę wykonalności, trzeba wystąpić do sądu o zatwierdzenie (wniosek 100 zł) albo wnieś pozew o zapłatę w jej wykonaniu. Warto od razu wybrać drogę sądowego skierowania — różnica w wykonalności jest kluczowa.
Koszty (2026)
- wniosek o skierowanie do mediacji sądowej: 20 zł,
- wynagrodzenie mediatora: zwykle 100–250 zł za godzinę lub sesję (min. opłata stałego mediatora w sprawie sądowej: jedna stawka godzinowa minimalna wg rozporządzenia); strony dzielą się po połowie, chyba że ustalą inaczej,
- przy ugodzie przed mediacją sądową: zwrot 100% opłaty sądowej od wniosku... a w procesie zawieszonym na mediację i zakończonym ugodą — zwrot części opłaty (150 zł lub całości przy pierwszym wniosku),
- medacja pozasądowa: brak opłat sądowych, tylko wynagrodzenie mediatora.
Kiedy mediacja ma sens
Kiedy strony będą musiały współpracować dalej (współwłasność, rodzina, sąsiedzi, kontrahenci), gdy liczy się czas (tygodnie vs 1–2 lata procesu), gdy sprawy są intymne lub poufne, gdy koszt procesu przekracza spór. Nie zastąpi procesu, gdy przeciwnik odmawia jakiejkolwiek rozmowy albo potrzebny jest precedens.
Znajdź mediatora. Przejrzyj listę stałych mediatorów wg miasta i specjalizacji.